خلاصه کتاب افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود ( نویسنده کاظم سلطانی )

کتاب «افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود» اثر کاظم سلطانی، روایتی کاملاً متفاوت و جنجالی از حضور اسکندر در تاریخ ایران ارائه می دهد، با این ادعا که این شخصیت یک افسانه است. این کتاب چالشی جدی به روایت های رایج تاریخی است و سعی دارد چهره ای جدید از تاریخ ایران باستان نشان دهد و سوالات مهمی را درباره آنچه به ما آموخته اند، مطرح کند.

حتماً شما هم داستان اسکندر مقدونی را شنیده اید؛ پسری جوان و جاه طلب که از یونان برخاست، امپراتوری قدرتمند هخامنشی را شکست داد، تخت جمشید را به آتش کشید و سرتاسر جهان شناخته شده آن روزگار را به تصرف خود درآورد. این روایتی است که تقریباً در تمام کتاب های تاریخی و مدارس به ما یاد داده اند و خیلی هایمان بدون شک آن را به عنوان یک حقیقت تاریخی پذیرفته ایم. اما واقعاً چقدر این روایت مستند و بی عیب و نقص است؟ آیا تا به حال به این فکر کرده اید که شاید چیزی در پس پرده این داستان های پرشور و هیجان انگیز پنهان باشد؟

اینجاست که کتاب «افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود» نوشته کاظم سلطانی وارد میدان می شود و با یک ادعای بزرگ، تمام این باورها را به چالش می کشد. نویسنده در این کتاب پرده از یک تحریف بزرگ تاریخی برمی دارد و می گوید اسکندر مقدونی، آن طور که ما می شناسیم، هرگز وجود نداشته و داستانی ساختگی است که توسط دیگران برای مقاصد خاصی به تاریخ ما تزریق شده است. اگر دنبال دیدگاه های متفاوت و نقادانه درباره تاریخ هستید و می خواهید بدانید این چالش گر تاریخ چه می گوید، حتماً تا پایان این مقاله با ما همراه باشید. ما در اینجا می خواهیم یک بررسی جامع و بی طرفانه از استدلال های کتاب، شواهد مورد ادعای نویسنده و البته نقدهای مطرح شده علیه این دیدگاه را به شما ارائه دهیم تا یک دید کامل از این بحث داغ داشته باشید.

معرفی کاظم سلطانی: نویسنده و رویکرد او به تاریخ

کاظم سلطانی، نویسنده کتاب جنجالی افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود، یکی از پژوهشگران و نویسندگانی است که در سال های اخیر با رویکردی متفاوت و گاه بحث برانگیز به تاریخ ایران نگریسته است. او خودش را نه یک مورخ دانشگاهی در چارچوب های سنتی، بلکه پژوهشگری آزاد می داند که وظیفه اصلی اش را «بازگرداندن حقیقت» به تاریخ کشور می پندارد.

فلسفه کلی سلطانی این است که بخش هایی از تاریخ ایران، به خصوص دوران باستان، دستخوش تحریف و دستکاری هایی شده که ریشه های عمیقی در نگاه شرق شناسانه غربی ها و البته غفلت یا عدم دقت برخی مورخان داخلی دارد. او معتقد است که بسیاری از روایت های رایج تاریخی، به خصوص آن هایی که به نوعی ایرانیان را در موقعیت ضعف یا شکست قرار می دهند، باید با دیدی انتقادی و با تکیه بر منابع کمتر دیده شده و البته منطق محض، دوباره مورد بازنگری قرار گیرند. کاظم سلطانی با همین رویکرد، کتاب های دیگری هم در زمینه تاریخ و فرهنگ ایران دارد که هر کدام به نوعی به چالش کشیدن روایت های متداول می پردازند. او با این کار، موقعیت خاصی بین مورخان پیدا کرده؛ جایی که هم موافقان پروپاقرصی دارد که از جسارت او در نقد تاریخ استقبال می کنند و هم منتقدانی که متدولوژی پژوهشی او را زیر سوال می برند. به هر حال، او صدایی متفاوت است که شنیدنش برای علاقه مندان به تاریخ ایران، خالی از لطف نیست.

چرا افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود؟

خب، می رسیم به اصل مطلب! اصلاً چرا کاظم سلطانی اینقدر مصر است که اسکندر مقدونی باید از تاریخ ایران «پاک شود»؟ دلیل اصلی و ادعای مرکزی کتابش این است که اسکندر مقدونی، آن پهلوان فاتح و جهانگشا، یک شخصیت تاریخی واقعی نیست. نویسنده معتقد است که اسکندر نه یک فرد حقیقی که به ایران حمله کرده باشد، بلکه ساخته و پرداخته ذهن غربی هاست. او می گوید این افسانه با اهداف خاصی شکل گرفته و وارد تاریخ ایران شده است.

از نظر سلطانی، هدف اصلی از این تحریف، تحقیر ایرانیان و توجیه سلطه فرهنگی و سیاسی غربی ها بوده است. او می گوید با ساختن یک قهرمان فاتح و ویرانگر از غرب که توانست قدرتمندترین امپراتوری شرق، یعنی هخامنشیان، را از پای درآورد، به نوعی برتری تمدن غربی را به رخ کشیده اند. این داستان به تدریج چنان در تاریخ جا افتاده که حتی مورخان خودمان هم بدون چون و چرا آن را پذیرفته اند و جزئی از هویت تاریخی ما شده است. نویسنده در کتابش تمام تلاشش را می کند تا با ارائه آنچه که خودش شواهد و حقایق می نامد، این توهم را از بین ببرد و تاریخ واقعی ایران را، آن طور که معتقد است، از غبار این افسانه دروغین بیرون بکشد. او می خواهد این «تحریف بزرگ تاریخی» را افشا کند و «حقیقت» را به تاریخ ایران بازگرداند تا ایرانیان از زیر بار این داستان تحقیرآمیز خلاص شوند.

خلاصه جامع و تحلیلی بخش های اصلی کتاب

حالا که با کلیات و ادعای اصلی کتاب افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود (نویسنده کاظم سلطانی) آشنا شدیم، بیایید کمی عمیق تر به استدلال ها و بخش های مختلف این کتاب نگاهی بیندازیم و ببینیم نویسنده چطور سعی می کند نظریه خودش را ثابت کند.

دفتر اول: بازگشایی افسانه الکساندر مقدونی

این بخش، سنگ بنای نظریه سلطانی است و سعی می کند با موشکافی های زبانی و تاریخی، زمینه های شکل گیری «افسانه» الکساندر را توضیح دهد.

اسکندر و الکساندر: بازی با کلمات یا حقیقتی پنهان؟

یکی از نقاط کلیدی استدلال کاظم سلطانی، تمایز قائل شدن بین واژه اسکندر در منابع ایرانی و الکساندر در منابع غربی است. او معتقد است که در طول تاریخ ایران، شخصیت های مختلفی با نام یا لقب اسکندر وجود داشته اند که احتمالاً این نام ریشه ای ایرانی یا شرقی دارد. اما غربی ها، با ترجمه یا معادل سازی ناصحیح، تمام این اسکندرهای ایرانی را به یک شخصیت واحد و افسانه ای به نام الکساندر مقدونی نسبت داده اند. به عبارت دیگر، نویسنده می گوید یک خلط مبحث بزرگ و عامدانه در ترجمه ها و تاریخ نگاری ها صورت گرفته که باعث شده ما فکر کنیم یک نفر به نام اسکندر مقدونی وجود داشته است، در حالی که شاید این نام در هر برهه زمانی به یک شخصیت متفاوت اشاره می کرده است. او می خواهد بگوید الکساندر یک مهاجم یونانی یا مقدونی بوده، اما اسکندرهای دیگری هم در تاریخ ایران بوده اند که هویتشان با این الکساندر اشتباه گرفته شده است.

مقطع تاریخ سرنوشت ساز و شکل گیری افسانه

سلطانی روی این نکته تاکید می کند که افسانه الکساندر مقدونی یک شبه ایجاد نشده است. او معتقد است که این داستان در یک مقطع تاریخی خاص و طی قرون متمادی، به تدریج شکل گرفته و تحکیم شده است. او تلاش می کند با تحلیل منابع تاریخی و شواهد موجود، نشان دهد که چگونه داستان های مختلف درباره اسکندر، از جمله جنگ ها، فتوحات و حتی شخصیت او، به مرور زمان اغراق آمیزتر شده و شکل نهایی افسانه را به خود گرفته است. سلطانی به دنبال آن است که نشان دهد این تحریف نه یک اشتباه، بلکه یک پروژه آگاهانه و هدفمند بوده است. نویسنده در اینجا به زمان و چگونگی شکل گیری و تحکیم این افسانه در ذهنیت غربی و سپس نفوذ آن به تاریخ نگاری شرقی می پردازد.

طغیان ایرانی ها در برابر افسانه الکساندر

شاید فکر کنید که کاظم سلطانی اولین کسی است که به این روایت تاریخی شک کرده است، اما خودش در کتابش می گوید این طور نیست. او اشاره می کند که در دهه های اخیر، افراد وطن پرست و پژوهشگرانی در ایران وجود داشته اند که تلاش کرده اند این روایت را به چالش بکشند و به حقیقت نزدیک شوند. کتاب افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود ( نویسنده کاظم سلطانی ) خودش را در ادامه این طغیان فکری قرار می دهد و هدفش را تکمیل و مستندسازی این تلاش ها می داند. او می خواهد بگوید که این حرکت یک جریان است و کتاب او هم بخشی از این مبارزه برای بازگرداندن هویت واقعی تاریخ ایران است.

نقدهای نویسنده بر روایات رایج و تناقضات ادعایی

یکی از جذاب ترین بخش های استدلال سلطانی، جایی است که او مستقیماً به سراغ تناقضات و نقاط ضعف روایت های رایج درباره اسکندر می رود. او می گوید وقتی با دقت به این داستان ها نگاه کنیم، می بینیم پر از حفره های منطقی و تاریخی هستند. مثلاً، سلطانی روی تعداد نیروهای اسکندر مانور می دهد. او می پرسد چطور یک لشکر ۳۵ هزار نفری (که مورخان غربی هم به آن اشاره کرده اند) توانست پهناورترین و قدرتمندترین امپراتوری جهان آن زمان، یعنی هخامنشیان را در سه نبرد بزرگ شکست دهد؟ او این تعداد نیرو را برای چنین فتح بزرگی کاملاً غیرمنطقی می داند و آن را نشانه ای از قصد تحقیر ایرانیان (که حتی با نیروی کم هم شکست می خورند) می داند.

نویسنده همچنین به جزئیات دقیق تخریب تخت جمشید توسط اسکندر اشاره می کند. او با تمسخر می گوید روایت مورخان یونانی و رومی از آتش زدن تخت جمشید آنقدر با جزئیات و مو به مو است که انگار خبرنگارانی با ضبط صوت در کنار اسکندر بوده اند و تمام کلمات و اتفاقات را ثبت کرده اند! این سطح از دقت، از نظر او، بیشتر به افسانه سرایی شباهت دارد تا ثبت تاریخ. سلطانی در اینجا سعی می کند با برجسته کردن این تناقضات، اعتبار کل روایت اسکندر مقدونی را زیر سوال ببرد و آن را به داستانی ساختگی تشبیه کند.

کاظم سلطانی در کتابش با جدیت تمام می پرسد: چطور یک لشکر فقط ۳۵ هزار نفری توانست پهناورترین امپراتوری جهان را شکست دهد؟ این خود دلیلی است بر افسانه بودن و تحقیرآمیز بودن این روایت!

دفتر دوم: اسکندر هخامنشی

در این بخش، کاظم سلطانی فرضیه خودش را با جزئیات بیشتری مطرح می کند که این اسکندرِ افسانه ای چه کسی می تواند بوده باشد یا از چه شخصیت هایی الهام گرفته شده است.

فرضیه اسکندرهای ایرانی: چه کسی جای الکساندر را می گیرد؟

شاید با خودتان فکر کنید اگر اسکندر مقدونی وجود نداشته، پس این همه داستان و سند تاریخی درباره فتوحات او چه می شود؟ کاظم سلطانی اینجا فرضیه اسکندرهای ایرانی را مطرح می کند. او می گوید در دوره های مختلف تاریخی ایران، شخصیت هایی با نام یا لقب اسکندر وجود داشته اند که ممکن است اقدامات و فتوحات آن ها، به اشتباه یا به عمد، به الکساندر مقدونی نسبت داده شده باشد. او معتقد است که با بررسی دقیق تر منابع و تفکیک میان اسامی و القاب مشابه، می توانیم به اسکندرهای واقعی ایرانی دست پیدا کنیم که قهرمانان یا شخصیت های مهم خودمان بوده اند. این فرضیه تلاش می کند تا جای خالی یک فاتح بزرگ را در تاریخ، با چهره های ایرانی پر کند و داستان های منسوب به اسکندر مقدونی را به قهرمانان بومی ربط دهد. مثلاً، او اشاره می کند که در متون ایرانی، گاهی از پادشاهان قدرتمندی با لقب اسکندر یاد شده که ربطی به یونان ندارند و این ها می توانند ریشه های داستان های بعدی باشند.

دلایل انتساب: چرا و چگونه این تحریف اتفاق افتاد؟

سلطانی فقط به گفتن اینکه اسکندر مقدونی افسانه است، اکتفا نمی کند؛ او سعی می کند دلایل و انگیزه های پشت این تحریف را هم توضیح دهد. او می گوید غربی ها به دلایل مختلفی اقدام به ساخت این شخصیت افسانه ای و انتساب اقداماتش به آن کرده اند. یکی از این دلایل، همان تحقیر تمدن ایرانی است که قبلاً اشاره شد. دلیل دیگر می تواند برتری جویی فرهنگی و تاریخی باشد. با ساختن یک قهرمان یونانی که بر ایران مسلط شد، به نوعی می خواستند نفوذ و سیطره ایرانیان را در جهان بشکنند و تمدن خودشان را برتر نشان دهند. نویسنده معتقد است که این فرآیند، یک پروژه بلندمدت فرهنگی و تاریخی بوده که با استفاده از ترجمه ها، دستکاری منابع و تقویت روایت های خاص، به مرور زمان در اذهان عمومی و حتی مجامع علمی جا افتاده است. او باور دارد که این یک توطئه برای کمرنگ کردن نقش ایران در تاریخ جهان بوده است.

گفتگو با عباس سرمدی: تأییدی بر فرضیه اصلی

در پایان کتاب، کاظم سلطانی مصاحبه ای با عباس سرمدی، نویسنده و پژوهشگر، آورده است. این گفتگو در واقع مهر تأییدی بر نظریه اصلی کتاب است و به تقویت دیدگاه سلطانی کمک می کند. سرمدی نیز در این مصاحبه، با استناد به دلایل و شواهد خود، ایده افسانه بودن اسکندر مقدونی را تأیید کرده و به ابعاد مختلف این تحریف تاریخی می پردازد. این گفتگو در واقع تلاش می کند تا نشان دهد نظریه سلطانی یک دیدگاه انفرادی نیست و پژوهشگران دیگری نیز با او هم عقیده هستند. این بخش، وزن بیشتری به استدلال های کتاب می دهد و خواننده را با دیدگاه های مکمل در این زمینه آشنا می کند.

استدلال های کلیدی و شواهد (از دیدگاه نویسنده)

حالا که با ساختار کلی کتاب آشنا شدیم، بیایید مهمترین استدلال ها و شواهدی که کاظم سلطانی برای اثبات نظریه اش ارائه می دهد را مرور کنیم. این نکات، همان هایی هستند که او روی آن ها تأکید می کند تا خواننده را قانع کند.

1. فقدان منابع معتبر و گسترده ایرانی: یکی از قوی ترین استدلال های سلطانی این است که در منابع دست اول و معتبر ایرانی که به آن دوران برمی گردند، اثری از حمله و حضور شخصیتی به نام اسکندر مقدونی به آن شکلی که در تاریخ های یونانی و رومی آمده، وجود ندارد. او می گوید چطور ممکن است چنین واقعه عظیمی که تمام ایران را زیر و رو کرده، در تاریخ نگاری خود ایرانیان تا این حد کمرنگ یا مبهم باشد؟
2. تناقضات در اعداد و ارقام: همان طور که قبلاً هم اشاره شد، سلطانی به شدت روی تعداد نیروهای اسکندر مانور می دهد. او می گوید لشکر ۳۵ هزار نفری اسکندر در برابر ارتش عظیم هخامنشی، به خودی خود یک افسانه است و نشان می دهد هدف از این داستان، تحقیر قدرت ایرانیان بوده است.
3. انگیزه های غربی ها برای تحریف: نویسنده معتقد است که این افسانه با هدف برتری جویی فرهنگی و توجیه سلطه غربی ها بر شرق ساخته شده است. او می گوید با ترسیم یک فاتح بزرگ غربی که امپراتوری شرقی را به زانو درآورد، به نوعی سعی کرده اند برتری تمدن خود را اثبات کنند.
4. خلط اسامی و هویت ها: او بارها تأکید می کند که اسکندر یک نام رایج در ایران باستان بوده و شخصیت های متعددی با این نام در تاریخ ما وجود داشته اند. سلطانی می گوید غربی ها با سوءاستفاده از این شباهت اسمی، تمام این شخصیت ها و اقداماتشان را به الکساندر مقدونی نسبت داده اند و یک هویت ساختگی را خلق کرده اند.
5. نحوه غارت شوش و تخت جمشید: سلطانی به جزئیات غارت شوش و آتش زدن تخت جمشید اشاره می کند و می گوید این روایت ها آنقدر پر از اغراق و جزئیات غیرقابل باور است که بیشتر شبیه داستان های حماسی است تا واقعیت تاریخی. مثلاً، او این سوال را مطرح می کند که چطور ممکن است یک شهر بزرگ و قدرتمند مثل شوش به راحتی و با نیروی اندک غارت شود یا تخت جمشید با آن عظمت به سادگی به آتش کشیده شود و اثر تاریخی ملموسی از عامل بیرونی خاصی در همه لایه های باستان شناسی آن وجود نداشته باشد که با روایت های کلاسیک یونانی-رومی همخوانی داشته باشد.

این ها مهمترین ستون های استدلال کاظم سلطانی هستند که سعی می کند با آن ها، اسکندر مقدونی را از تاریخ ایران پاک کند و آن را یک افسانه در نظر بگیرد.

نقدهای وارده بر نظریه کتاب و جایگاه آن در تاریخ نگاری

خب، تا اینجا دیدیم که کتاب افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود ( نویسنده کاظم سلطانی ) چه ادعاها و استدلال هایی دارد. اما مثل هر نظریه جنجالی دیگری، این دیدگاه هم منتقدان جدی و زیادی دارد. بیایید کمی هم از زاویه دید منتقدان به این موضوع نگاه کنیم تا دیدی کامل تر داشته باشیم.

بررسی نقدهای متدولوژیک و مستنداتی

مهمترین انتقادی که به نظریه سلطانی و امثال او وارد می شود، مربوط به متدولوژی علمی و مستندات تاریخی است. تاریخ نگاری، یک علم است که بر پایه شواهد محکم، منابع دست اول و تحلیل های دقیق بنا شده. وقتی کسی می خواهد یک واقعه تاریخی بزرگ و پذیرفته شده را رد کند، باید شواهد و مدارکی به مراتب قوی تر و مستندتر از آن هایی که آن واقعه را اثبات می کنند، ارائه دهد. اما منتقدان می گویند کتاب سلطانی در این زمینه ضعف دارد:

• نیاز به شواهد قوی تر: تاریخ دانان معتقدند برای رد کردن حمله اسکندر، که اتفاقاً منابع یونانی، رومی و حتی بابلی نسبتاً متعددی درباره آن وجود دارد، نیاز به شواهد باستان شناسی، کتیبه ای و متنی بسیار قوی تری است که بتواند تمام این روایت ها را زیر سوال ببرد و رد کند. صرفاً نبود یا کم رنگ بودن در برخی منابع ایرانی، دلیلی بر نبود یک واقعه نیست، بلکه می تواند ناشی از عواملی مانند از بین رفتن منابع، تغییر تمرکز مورخان در دوره های بعد یا حتی عدم اهمیت یکسان یک واقعه برای فرهنگ های مختلف باشد.
• منابع یونانی، رومی و بابلی: دیدگاه غالب تاریخ نگاران معاصر، بر اساس منابع متعددی از جمله آرین، کورتیوس روفوس، دیودور سیسیلی، پلوتارک و حتی منابع بابلی استوار است که همگی به نوعی به حضور و اقدامات اسکندر (الکساندر) در ایران اشاره دارند. رد کردن تمام این منابع به عنوان تحریف یا افسانه، نیازمند ارائه دلایل بسیار محکم تر و قابل قبول تر از سوی منتقدان است.
• اسکندرهای ایرانی: ایده اسکندرهای ایرانی از نظر بسیاری از متخصصان، فاقد شواهد کافی برای انتساب نقش الکساندر مقدونی به آن هاست. مورخان معتقدند در حالی که ممکن است شخصیت هایی با نام های مشابه وجود داشته اند، هیچ کدام از آن ها نمی توانند نقش و ابعاد فتوحات منسوب به اسکندر مقدونی را توجیه کنند. این دیدگاه، بیشتر به حدس و گمان نزدیک است تا یک نظریه مستند.

تحلیل از دیدگاه های کاربران و منتقدان عمومی

وقتی به نظرات کاربران و منتقدان عمومی در فضای مجازی یا محافل غیرآکادمیک نگاه می کنیم، می بینیم که این انتقادات گسترده تر هم می شوند. بسیاری از خوانندگان، هرچند از جسارت نویسنده در به چالش کشیدن تاریخ استقبال می کنند، اما به متد علمی این کتاب ایراد می گیرند:

یکی از کاربران در نقد کتاب نوشته: متد علمی ندارد، داستان پردازی با چاشنی شعارزدگی و مغالطه است. این جمله درواقع خلاصه ای از دیدگاه بسیاری از منتقدین این اثر است.

• داستان پردازی با چاشنی شعارزدگی: بسیاری معتقدند که کتاب سلطانی، به جای ارائه تحلیل های مستند و بی طرفانه، بیشتر به یک روایت داستانی و شعاری شباهت دارد که بر پایه احساسات وطن پرستانه بنا شده است. این رویکرد، در نهایت به مغالطه و دور شدن از حقایق تاریخی منجر می شود.
• استدلال های این کتاب برای رد کردن همچین شخصی که بخش مهمی از تاریخ ایران و جهان رو تشکیل داده کافی نیست.: این جمله هم از یکی دیگر از منتقدان نشان می دهد که بسیاری از خوانندگان، استدلال های ارائه شده در کتاب را برای رد کردن یک شخصیت به این مهمی، ضعیف می دانند. آن ها انتظار دارند که برای چنین ادعای بزرگی، شواهد و دلایل به مراتب قوی تر و مستندتری ارائه شود.
• خطر وطن پرستی افراطی: برخی منتقدان هشدار می دهند که در تاریخ نگاری، خطر افتادن به دام وطن پرستی افراطی و تلاش برای پاک کردن نقاط تاریک یا ناخوشایند تاریخ وجود دارد. آن ها تأکید می کنند که تاریخ نگار باید بی طرف و علمی عمل کند، حتی اگر نتایج تحقیقاتش با احساسات ملی گرایانه سازگار نباشد.

جایگاه نظریه در مجامع آکادمیک

یکی از مهمترین معیارهای پذیرش یک نظریه تاریخی، جایگاه آن در مجامع آکادمیک و دانشگاهی است. متأسفانه، نظریه کاظم سلطانی و ایده افسانه بودن اسکندر مقدونی، تا به امروز در میان تاریخ دانان رسمی و دانشگاهی (چه در ایران و چه در خارج) پذیرفته نشده است. دلایل این عدم پذیرش را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

1. فقدان شواهد مستند و روش مند: همان طور که گفته شد، دانشگاهیان معتقدند این نظریه بر پایه شواهد مستند و روش مندی که بتواند حجم انبوه منابع یونانی، رومی و حتی شرق نزدیک را رد کند، استوار نیست.
2. عدم رعایت اصول تاریخ نگاری علمی: از نظر مجامع علمی، این نظریه از برخی اصول تاریخ نگاری علمی، مانند بی طرفی، استفاده از منابع موثق، و دوری از پیش داوری های ناسیونالیستی، فاصله می گیرد.
3. انزوای نظریه: این نظریه، در حال حاضر در حاشیه تاریخ نگاری رسمی قرار دارد و به عنوان یک دیدگاه اقلیت و اغلب غیرعلمی تلقی می شود.

به این دلایل، هرچند این کتاب بحث برانگیز است و خوانندگان خاص خود را دارد، اما به عنوان یک منبع علمی معتبر برای بازنویسی تاریخ اسکندر مقدونی، مورد پذیرش مجامع دانشگاهی نیست.

نتیجه گیری و پیشنهاد نهایی

در نهایت، کتاب «افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود ( نویسنده کاظم سلطانی )» یک اثر بحث برانگیز و متفاوت است که روایت های رایج تاریخی درباره اسکندر مقدونی را به چالش می کشد. کاظم سلطانی با استدلال هایی مبتنی بر فقدان منابع ایرانی، تناقضات در ارقام و انگیزه های سیاسی، سعی می کند اسکندر را شخصیتی افسانه ای و ساخته ذهن غربی ها نشان دهد که برای تحقیر ایرانیان به تاریخ ما اضافه شده است. او بر این باور است که اسکندرهای واقعی، شخصیت های ایرانی بوده اند که هویتشان با یک مهاجم یونانی ادغام شده است.

اما از سوی دیگر، این نظریه با نقدهای جدی از سوی مجامع علمی و حتی برخی خوانندگان مواجه است. منتقدان معتقدند که استدلال های کتاب از متدولوژی علمی کافی برخوردار نیست و نمی تواند انبوه منابع تاریخی و باستان شناسی موجود درباره اسکندر مقدونی را رد کند. آن ها خطر وطن پرستی افراطی در تاریخ نگاری را گوشزد می کنند و بر لزوم بی طرفی و مستند بودن در پژوهش های تاریخی تأکید دارند.

در دنیای امروز که اطلاعات فراوان است، مهمترین چیز تفکر انتقادی و مطالعه منابع متعدد است. این کتاب یک دیدگاه را ارائه می دهد، اما برای داشتن یک قضاوت کامل، ضروری است که علاوه بر مطالعه خود کتاب افسانه اسکندر مقدونی از تاریخ ایران باید پاک شود (نویسنده کاظم سلطانی)، به منابع دیگر تاریخی و نقدهای وارد بر آن نیز مراجعه کنید. فقط با رویکردی باز و مطالعه همه جانبه است که می توانید دیدگاه شخصی و مستدل خودتان را درباره این شخصیت تاریخی پرحاشیه شکل دهید.